Nowoczesne organizacje potrzebują nowoczesnych metod zarządzania, wspieranych przez najnowsze technologie. Stworzenie przewagi konkurencyjnej niejednokrotnie zależy od dostępnych narzędzi informatycznych. Bez nich monitorowanie zarówno otoczenia, jak i własnej organizacji jest utrudnione lub wręcz niemożliwe. Obecnie przedsiębiorstwa generują olbrzymie wolumeny danych, nie wykorzystując przy tym w pełni ich potencjału. Jak zatem poradzić sobie z problemem nadmiarowości danych i natłoku informacji?

Kokpit menedżerski przyrównywany jest do deski rozdzielczej w samochodzie, do kokpitu samolotu lub ogólnie do pulpitu sterowniczego. Ta analogia nie jest przypadkowa. Sprawne i bezpieczne sterowanie jakimkolwiek środkiem transportu bez dostępu do pełnej i wiarygodnej informacji na temat jego funkcjonowania jest niemożliwe. Zadaniem kokpitu menedżerskiego jest pełnienie takiej właśnie funkcji w organizacji. Budowa efektywnego dashboardu wymaga doświadczenia i wykorzystania szeregu dobrych praktyk, które zaprezentowano na rysunku.

business intelligence efektywne dashboardy jpro

Efektywna wizualizacja – dobre praktyki

1. Określ cel i projektuj

Pierwszym krokiem jakiegokolwiek działania jest postawienie sobie celu. Projektowanie kokpitu będzie zdecydowanie ułatwione, kiedy na samym początku sprecyzuje się jasno oczekiwania, które się przed nim stawia. Stanowi to punkt wyjścia do rozważań nad każdym kolejnym zagadnieniem. Można wskazać takie kryteria budowy kokpitu jak:

  • Cel – czemu ma służyć kokpit?
  • Odbiorcy – kto będzie z kokpitu korzystać?
  • Źródła danych – skąd dostarczyć danych dla kokpitu?
  • Wymiary i filtry – jak grupować i sortować dane?
  • Harmonogram odświeżania – kiedy dane mają być aktualizowane?
  • Szata graficzna/kolorystyka – jak kokpit ma wyglądać?

2. Zdefiniuj kluczowe wskaźniki

Każda organizacja posiada krytyczne wskaźniki definiujące jej działanie. Część z nich jest ogólna i możliwa do adaptacji w każdym przedsiębiorstwie. Dodatkowo można także wyodrębnić specyficzne dla danej branży czy konkretnej organizacji mierniki, które dodatkowo określają czy organizacja jest w dobrej czy złej kondycji. Najczęściej na kokpitach prezentowane są KPI (ang. Key Performance Indicator), czyli kluczowe wskaźniki wydajności przedsiębiorstwa. Dodatkowo można wyróżnić wskaźniki KRI (ang. Key Risk Indicator), czyli kluczowe wskaźniki ryzyka, wspomagające zarządzanie ryzykiem w organizacji, zwłaszcza w instytucjach finansowych takich jak banki. Podstawową różnicą pomiędzy wskaźnikami KPI a KRI jest to, że wskaźniki KPI prezentują to jak dany obszar funkcjonuje. Wskaźniki KRI z kolei mają za zadanie ostrzec jak najwcześniej przed potencjalnym zdarzeniem.

Wskaźniki powinny spełniać kryteria wiarygodności, aktualności, czytelności i przejrzystości. Do ich wyodrębnienia można wykorzystać różne metody i techniki, takie jak np. burza mózgów. Wskaźniki KPI powinny być SMART, rozwinięcie tego akronimu przedstawia poniższy rysunek.

smart dashboard JPro

Zasady dobrej wizualizacji

3. Zaangażuj i prototypuj

W początkowej fazie projektowanie kokpitu można sprowadzić do pracy z kartką papieru, ołówkiem i gumką, analogicznie jak w szkicowniku. Może się okazać, że pomysły uznane przez nas wcześniej za wartościowe, nie przystają do faktycznych potrzeb i realiów. W takich przypadkach przydaje się gumka. Może się też okazać, że na naszym kokpicie brakuje konkretnej informacji, która dookreślałaby kontekst lub uzupełniałaby informacje. Kartka papieru wyznacza ramy tak samo jak ekran monitora czy tabletu. Jedna kartka to maksymalna powierzchnia dla projektowanego kokpitu, dlatego że kokpit powinien mieścić się na jednym ekranie bez przewijania. Taka metoda projektowania nosi nazwę prototypowania papierowego (ang. paper prototyping, mockups). Cały ten proces twórczy jest niezwykle ważny z pespektywy ostatecznego produktu. Zaletą projektowania zorientowanego na użytkownika końcowego przy jego współudziale jest dopasowanie finalnego produktu dokładnie do jego potrzeb. To ten użytkownik będzie korzystał z przygotowanego narzędzia, będzie miał świadomość wszystkich wad i zalet, możliwości i ograniczeń.

4. Upraszczaj

Ogólna zasada życiowa, że lepsze jest wrogiem dobrego znajduje zastosowanie także w projektowaniu kokpitów zarządczych. Minimalizm w postaci maksymalnego upraszczania wizualizacji jest pożądany już na etapie projektowania. Wykresy powinny zawierać tylko niezbędne elementy do odczytania i prawidłowego zinterpretowania wartości. Wszelkie ozdobniki, elementy niewnoszące żadnej wartości dodanej powinny zostać usunięte.

Idealnym przykładem uproszczonej formy graficznej odzwierciedlającej ideę minimalizmu jest wykres określany jako sparklines. Jest to uproszczony wykres liniowy, którego głównym zadaniem jest odzwierciedlenie trendu. Drugim przykładem uproszczonej wizualizacji, która może znaleźć zastosowanie na kokpicie menedżerskim są tzw. bullet graphs, które są uproszczonymi wykresami słupkowymi. Informują one o stopniu realizacji założonego planu. Czerwony kolor kółka po lewej stronie sparklines zwraca uwagę na problemy w realizacji planu. Pionowe linie bullet graphs to założony cel, ciemnoszary słupek to faktyczna obecna wartość. Dodatkowo wyznaczyć można pasma, określające stopień zadowolenia z realizacji celu.

dashboard przykład jpro

Przykład wizualizacji w postaci dashboardu (źródło: dashboardinsight.com)

5. Wizualizuj

Przedstawione formy graficzne, takie jak sparklines i bullet graphs oczywiście nie wyczerpują różnorodności form wizualizacyjnych dostępnych dla użytkowników końcowych. Właściwie niejednokrotnie wykorzystywane są formy, które są takie same jak w przypadku tradycyjnych raportów, czyli np. wykresy kołowe, liniowe, słupkowe, itd. Podstawową różnicą jest stopień uproszczenia tych form. Dodatkowo mile widziane są mapy ciepła (ang. heatmaps), prędkościomierze i liczniki (ang. gauges), termometry czy „sygnalizacje świetlne”. Bardzo ważne jest uwzględnienie w projektowaniu kokpitu formatowania warunkowego, które zwracałoby uwagę odbiorcy na niepokojące procesy przebiegające w organizacji. Dobór formy wizualizacyjnej powinien być odpowiedni do reprezentowanych danych i możliwości percepcji użytkownika końcowego.

Przestrzeń, na której prezentowany jest kokpit, a więc ekran monitora komputera lub urządzenia mobilnego jest ograniczona. Każdy centymetr kwadratowy jest istotny, dlatego przestrzeń tę należy szanować i wykorzystywać z rozwagą. Przeładowanie tej przestrzeni nadmiernymi formami może przynieść odwrotny efekt od zamierzonego i spowodować chaos. Świadomość celu kokpitu powinna być pomocna przy dylematach czy coś powinno zostać usunięte z przestrzeni kokpitu czy też nie. Zawsze warto także wziąć pod rozwagę możliwości podzielenia jednego dashboardu na więcej odrębnych dashboardów.

Rozsiądź się wygodnie za swoim kokpitem

Jeśli wyznaczamy cele z użytkownikami końcowymi i definiujemy kluczowe wskaźniki dla organizacji realizujące te cele, możemy mieć pewność, że kokpit będzie użyteczny. Zaangażowanie użytkownika końcowego poprzez prototypowanie zapewni pełne zrozumienie tego, co wyświetla kokpit. Takie podejście dodatkowo pozwala na wytworzenie pewnego związku między użytkownikiem a produktem końcowym, jakim jest kokpit. Ponadto zastosowanie przemyślanych uproszczonych wizualizacji pozwoli na budowę efektywnego kokpitu i maksymalizowanie przekazu. Przy budowie kokpitu nie zapominajmy także o tym, że kokpity powinny być po prostu ładne, wykonane estetycznie, starannie i z dbałością o szczegóły. Dzięki takiemu przystępnemu interfejsowi dostępu do zintegrowanej i skondensowanej wiedzy organizacja ma szansę na zbudowanie znaczącej przewagi konkurencyjnej.

Autorem wpisu jest:
Piotr Ziuziański

Certyfikowany specjalista technologii Business Intelligence firmy Microsoft. Tworzy rozwiązania dla klientów, począwszy od etapu modelowania hurtowni danych, projektowania i wdrażania procesów ETL, po implementację modelu danych i wdrożenie wizualnej warstwy raportowej. Autor bloga poświęconego tematyce rozwiązań klasy Business Intelligence.

Dodaj komentarz

Komentarze:

Skontaktuj się z nami

Chcesz dowiedzieć się więcej o naszych usługach? Napisz do nas – odpowiemy na każdą wiadomość.

Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma, w celach handlowych.
Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma, w celach marketingowych.
Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma w celach rekrutacyjnych.
Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma na potrzeby przyszłych rekrutacji.
W związku z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych tj. Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 roku, jak również treścią Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO), informujemy, że: 1. Administratorem danych osobowych jest JCommerce Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach, ul. Ściegiennego 3, 40-114 Katowice (KRS: 00007393418).
2. Powyższe dane osobowe przetwarzane będą przez JCommerce Sp. z o.o. – w zależności od udzielonych przez Panią/Pana zgód (podstawa prawna przetwarzania: art. 6 ust. 1 pkt a) RODO):
• w celach handlowych,
• w celach marketingowych.
3. Podanie powyższych danych osobowych nie jest wymogiem ustawowym, umownym lub warunkiem zawarcia umowy. Nie jest Pan/Pani zobowiązany/a do podania powyższych danych osobowych, jednak brak ich podania uniemożliwi realizacje ww. celu.
4. Posiada Pan/ Pani prawo dostępu do treści swoich danych, w tym otrzymania ich kopii i ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie, jeśli została udzielona. Wycofanie zgody nie wpływa jednak na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem; oświadczenie o cofnięciu zgody na przetwarzanie danych osobowych należy złożyć w siedzibie JCommerce Sp. z o.o. lub przesłać na adres mailowy zgody@jcommerce.pl. Cofnięcie zgody na przetwarzanie danych osobowych skutkuje brakiem możliwości realizacji ww. celów przetwarzania;
5. Dane osobowe są udostępniane przez JCommerce Sp. z o.o. upoważnionym pracownikom i osobom współpracującym z JCommerce Sp. z o.o. na podstawie umów cywilnoprawnych, przez których realizowany jest cel przetwarzania;
6. Wszelkie pytania dotyczące ochrony danych osobowych oraz realizacje przysługujących praw, prosimy kierować na adres odo@jcommerce.pl;
7. W zależności od udzielonej zgody, dane osobowe będą przetwarzane przez czas niezbędny do realizacji ww. celów przetwarzania. W przypadku wniesienia sprzeciwu, JCommerce Sp. z o.o. przestanie przetwarzać Pani/Pana dane w ww. celu, chyba że będzie w stanie wykazać, że w stosunku do tych danych istnieją ważne prawnie uzasadnione podstawy, które są nadrzędne wobec Pana/Pani interesów, praw i wolności, lub niezbędne do ewentualnego ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń;
8. Nie przekazujemy Pani/Pana danych poza teren Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz do organizacji międzynarodowych.
9. Pani/Pana dane osobowe nie podlegają zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji, w tym profilowaniu.
10. Ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego gdy uzna Pan/Pani, iż przetwarzanie ww. danych osobowych narusza przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.