Sprzedaż oprogramowania Robotic Process Automation zanotowała w 2018 roku wzrost o 63%. To czyni RPA najszybciej rozwijającą się technologią, a wartość rynkowa sektora rośnie w zawrotnym tempie. Czym jest technologia RPA i w jakich branżach się ją wykorzystuje? Jak rewolucjonizuje rynek i co kryje się za jej sukcesem? O tym wszystkim opowiada Przemysław Włodarczyk, RPA developer w JCommerce.

Wyobraź sobie, że rozmawiasz z kimś, kto pierwszy raz słyszy o RPA. Jak w prosty sposób wyjaśniłbyś, czym jest ta technologia?   

Może rozwinę skrót RPA: to jest Robotic Process Automation, czyli automatyzacja procesów biznesowych. Tłumacząc prosto – automatyzuje się to, co człowiek robi ręcznie.

Skąd taka ogromna popularność tych rozwiązań w ostatnim czasie? Co stoi za zawrotnym tempem jej rozwoju? 

W przypadku technologii RPA tworzy się takich „wirtualnych pracowników”. Skąd popularność? Wiadomo: oszczędności. Zamiast zatrudniać kilkadziesiąt osób, które realizują dany proces manualnie, można do tego zaangażować, stworzyć robota software’owego, który będzie kosztował mniej niż fizyczny pracownik, nie będzie żądał podwyżek, nie będzie chodził na urlopy, nie będzie chorował, nie rzuci pracy z dnia na dzień.

Jak wcześniej automatyzowało się procesy biznesowe?

Automatyzacją zajmuję się już od ponad 5 lat i wcześniej automatyzowało się pracę ludzi – w zależności od wykorzystywanej aplikacji i jej możliwości – różnymi technologiami, jak: makra VBA lub aplikacje typu C Sharp. Czas rozwoju oprogramowania przy wykorzystaniu takich rozwiązań był jednak długi. Późniejsze utrzymanie takich narzędzi polegało na tym, że aby dowiedzieć się, jaką logikę biznesową posiada automatyzacja, trzeba było analizować kod aplikacji.

I tutaj wchodzi na scenę technologia RPA, jako coś nowego, co jest łatwiejsze w utrzymaniu i wdrożeniu…

To po pierwsze – jeśli automatyzujemy jakiś proces, to ideą RPA jest to, że proces wdrożenia jest znacznie szybszy. I druga rzecz – jest kilka narzędzi, zintegrowanych środowisk do utrzymania aplikacji. Ich zaletą jest to, że widać całą logikę danego procesu. Do projektowania wykorzystuje się na przykład program BluePrism. To są swego rodzaju schematy blokowe, logiczne kawałki. Jeżeli ktoś je zobaczy, to jest w stanie zrozumieć, zobaczyć od razu, jaka jest logika danego procesu.

Także użytkownik biznesowy? Czy klient, który chce zobaczyć, jak taki proces jest zbudowany od środka, będzie w stanie zrozumieć, o co tam chodzi?

Tak, zaprojektowany proces można pokazać użytkownikowi biznesowemu, by mógł zobaczyć, jak to wygląda. Można pokazać klientowi w BluePrism logikę danego procesu, to, jak taki robot jest zbudowany, zorganizowany. Pozwala to od razu zobaczyć, co się dzieje w procesie. Nie trzeba analizować kodu całej aplikacji. Dlatego właśnie robotyka, czyli rozwiązania RPA, są uważane obecnie za kolejny krok w automatyzacji.

Czy „robotyka” i „RPA” oznaczają to samo? Jest tak wiele zastosowań RPA i tyle rodzajów: hybrydowe RPA, wspierane RPA, niewspierane RPA. Łatwo się w tym pogubić.

RPA i robotyka – to jest jednoznaczne. Robotyka to zbiór różnych technologii. To nie jest jeden język programowania, jedna technologia czy jedno narzędzie. To jest wiele narzędzi, także w zależności od klienta, od firmy, która wdraża takie rozwiązanie. Są różne technologie – bardziej zaawansowane, mniej zaawansowane, w zależności od podejścia.

Czy pracownicy mogą się obawiać tego, że roboty software’owe ich zastąpią i sprawią, że ludzie będą bezrobotni? A może technologia RPA będzie wykorzystywana jako model wspierający dla pracowników?

Jeżeli automatyzuje się jakiś proces, to też nie wygląda w ten sposób, że całkowicie eliminuje się udział tych fizycznych pracowników. Są pewne części tego procesu, których nie można zautomatyzować i jest potrzeba wykonywania pewnych czynności manualnie przez danego pracownika.

Możesz podać przykład?

Wygląda to w ten sposób, że gdy tworzy się takiego robota, działa on na maszynach wirtualnych. Każdy proces, który wykonuje taki robot, musi mieć jakiś input i output. Rolą pracownika jest dostarczenie jakichś danych do procesowania, np. faktur. Te dane dla robota można dostarczyć w różny sposób: mailowo, w formie pliku Excel, albo wygenerować jakiś plik. Po przeprocesowaniu danych uzyskujemy określony output. Również on ma określony format: pliku Excel, przeprocesowanych maili, dodajemy lub aktualizujemy coś w bazie danych.

Czy wykorzystanie RPA w firmie wymaga dużej wiedzy od takich pracowników?

Od pracownika nie jest wymagana tak naprawdę żadna wiedza techniczna.

Z jakim ciekawym zastosowaniem RPA się spotkałeś? Brałeś udział w jakimś ciekawym projekcie?

Realizowałem kiedyś projekt dla banku. Budowałem roboty i automatyzowałem procesy, które pozwoliły zautomatyzować pracę, wykonywaną wcześniej przez 20 osób.

Jeden robot zastępował 20 osób?

Automatyzowałem jeden proces, który wykonywał człowiek, ale tych robotów pracowało jednocześnie 9. Gdy się projektuje takie rozwiązania, to trzeba również myśleć o skalowalności, czyli o tym, żeby takich robotów działało w jednym czasie kilka. W tamtym przypadku 9 działających robotów zastępowało pracę 20 osób.

To sporo!

To jest jeszcze mało! Nie budowałem, ale uczestniczyłem w utrzymaniu takiego rozwiązania, gdzie jednocześnie działało 20 robotów na 20 maszynach – w zależności od potrzeby. Te roboty zastępowały pracę ok. 100 osób.

Są jakieś ograniczenia w tworzeniu takich robotów software’owych i wykorzystaniu RPA czy też „sky is the limit”?

Ograniczeniem jest infrastruktura. Bo dana firma ma zwykle określone zasoby, np. maszyn wirtualnych, które może zaangażować. Więc to jest ograniczenie. Często automatyzowanych procesów jest kilka i są różne, więc trzeba też planować użycie zasobów. Gdy jakaś firma zajmuje się robotyką, istnieje cały wielki albo mniejszy dział robotyki i odpowiedni podział ról.

Jak wygląda taki zespół odpowiedzialny za wdrożenie technologii RPA?

Są w nim analitycy, którzy analizują dane procesy pod względem możliwości automatyzacji. A także to, jakie oszczędności pozwoli to wygenerować. Są developerzy RPA, którzy budują takie roboty: projektują, programują – tak jak ja. Są oni zaangażowani w cały proces projektowania, programowania tych robotów. Developerzy działają na środowisku developerskim, później wykonuje się testy symulujące pracę robotów na środowisku produkcyjnym, a następnie taki robot trafia na produkcję i tymi robotami zarządzają kontrolerzy. Zajmują się przydzielaniem zasobów. Gdy na przykład widzą, że jest dużo danych do procesowania, przydzielają kolejne roboty, które zmniejszą tę ilość.

Wdrożenie automatyzacji danego procesu wymaga zatem zaangażowania bardzo wielu osób o różnych kompetencjach, które na każdym etapie, także już po wdrożeniu, mają nad tym kontrolę.

Dokładnie. Dodatkowo oprócz analityka, przeważnie po stronie biznesu, istnieje osoba lub osoby nazywane SME (Subject Matter Expert). SME to ekspert posiadający kompletną wiedzę na temat procesu, z którym developer ściśle współpracuje. O sukcesie automatyzacji decyduje zaangażowanie wielu ludzi, nie tylko developera, to praca zespołowa.  Rola developera nie sprowadza się tylko do wdrożenia automatyzacji.

Developer zajmuje się przeważnie również  utrzymaniem rozwiązania, które wdrożył: dodawaniem nowych funkcjonalności, naprawą błędów, implementacją zmian w procesie itp.

Jako główny powód wdrożenia RPA często wymienia się skalowalność. Na jakim etapie można ustalić, czy proces będzie opłacalny i kto się tym zajmuje?

Analityk – to on się zajmuje oszacowaniem tego, czy automatyzacja będzie opłacalna. To przeważnie osoba wewnątrz firmy. Bada, jakie wymiernie korzyści to przyniesie i czy w ogóle jest to opłacalne. Można przeanalizować np. ile czasu dany proces zajmuje pracownikowi. Następnie możemy przeanalizować, czy np. wdrożenie i budowa robota dadzą jakieś wymierne korzyści. Bo też trzeba pamiętać o tym, że takie roboty nie są darmowe.

Jakie są koszty związane z RPA?

Firma, która udostępnia taką technologię, pobiera opłaty za licencję – i to nie są małe kwoty. W przypadku rozwiązania BluePrism, z którego korzystam, jest to – z tego, co wiem – około 5000 funtów na miesiąc. Analityk musi więc wziąć pod uwagę koszty licencji i przeanalizować, czy opłacalne jest zaangażowanie robota, czy bardziej opłacalne jest pozostawienie tego procesu ludziom. Wymierne korzyści przynosi zwykle automatyzacja większych procesów, gdzie procesowany będzie duży wolumen danych.

A jakie są największe korzyści z wykorzystania RPA i w jaki sposób się je mierzy?

Wymierne korzyści to te finansowe, automatyzujemy pracę ludzi. Jeśli projektujemy jakiegoś robota, to procesuje on tak zwane „itemy”. Takim itemem może być jakiś dokument, faktura itp. Ja jako developer RPA mogę oszacować, że jedną taką fakturę robot procesuje 3 minuty, podczas gdy człowiekowi zajmuje to 15 minut. Bardzo łatwo to zmierzyć dzięki temu, że istnieje zintegrowane środowisko, gdzie można na bieżąco monitorować czas pracy takiego robota.

A Ty jako developer jakie dostrzegasz korzyści?

Ideą rozwiązań RPA jest to, że wszystko jest zintegrowane, wszystko jest w jednym miejscu. To się sprawdza, gdy jako developerzy pracujemy nad automatyzacją procesu, który wykorzystuje kilka różnych aplikacji. Dawniej potrzebowaliśmy kilku technologii, teraz możemy dany proces zautomatyzować od A do Z, wykorzystując jedno narzędzie. No i przede wszystkim czas wdrożenia jest o wiele szybszy niż przy zastosowaniu języków programowania.

A jakie napotykasz wyzwania?

Głównie problemy techniczne. Robotyka polega na tym, że automatyzuje się proces, by procesował dane tak, jak procesuje je człowiek. To zależy też od używanej aplikacji, zautomatyzowany proces może działać w inny sposób, niż robi to człowiek, np. wyciągać dane z jakiejś bazy danych czy web serwisu. Podam przykład. Mamy proces, który wykorzystuje dane z trzech aplikacji i to są często aplikacje zewnętrzne, a nie zawsze jest możliwość dostępu do tych baz danych. Jeżeli dana zewnętrzna firma nie udostępni mi bazy, to mam tylko dostęp do interfejsu użytkownika. Często wyzwaniem są też aspekty prawne regulujące dostęp do danej aplikacji.

Jak ważna jest współpraca między działem developerskim i biznesem?

Często jest to tak naprawdę współpraca nie między działem developerskim i biznesem, ale developerem i zewnętrzną firmą, która dostarcza jakieś aplikacje. Niejednokrotnie trzeba się kontaktować z supportem zewnętrznej firmy i ustalać, co jest możliwe do zrealizowania, a co nie. Muszę się dowiedzieć, w jaki sposób mogę jakieś dane pozyskać, czy firma jest chętna do udostępniania mi interfejsu, z którego mogę korzystać, żeby zoptymalizować pracę budowanego robota.

Jeśli chodzi o branże, to w której z nich widzisz największy potencjał wykorzystania technologii RPA?

Zajmuję się tym od paru lat i branża nie ma tak naprawdę znaczenia. To może być branża finansowa, produkcyjna, to mogą być działy HR, finansowe. Zakres zastosowania robotyki jest bardzo duży. Z tego co wiem, to bardzo dużo firm finansowych interesuje się wdrażaniem technologii RPA. Ale nie jest ona ograniczona do takich firm. Także firmy produkcyjne czy te z branży motoryzacyjnej mogą być zainteresowane. Generalnie: większe korporacje, które chcą zautomatyzować pracę swoich działów

Jaki jest klucz do sukcesu takiego projektu? Według badań E&Y 30-50% projektów RPA upada.

Czasem przyczyną są błędy na etapie analizy danych procesów. Warto pamiętać, o czym już mówiłem, że te roboty nie są bezobsługowe. To nie działa w ten sposób, że zaprojektuje się takiego robota i można o nim zapomnieć. Często są np. zmiany w danej aplikacji, więc taki robot potrzebuje prac utrzymaniowych, przebudowy. Więc to są też nakłady finansowe na ludzi, którzy tym się zajmują. Bywa też tak, że oczekiwania biznesu są inne, a rzeczywistość je weryfikuje.

O jakie sytuacje chodzi?

Mogę podać przykład błędu w obszarze analizy. Jest proces finansowy, który sprawdza faktury – np. sprawdza, czy dana faktura została opłacona. Robot robi to w takim samym czasie jak człowiek, czyli np. zajmuje mu to 3-5 minut. Biznes natomiast chciałby, żeby ten robot przeprocesował 20 000 faktur, co jest fizycznie niemożliwe z powodu błędnie wykonanej analizy biznesowej na początkowym etapie i nieoszacowania technicznych możliwości. Ktoś nie sprawdził, jakie są oczekiwania biznesu, a jakie techniczne możliwości i pomimo zaangażowania czasu oraz pracy ludzi automatyzacja nie przynosi oczekiwanych oszczędności.

Kto się zajmuje utrzymaniem rozwiązań RPA? Osoby, które zajmowały się wdrożeniem czy też jest to po stronie firmy? A może firma zewnętrzna?

To wygląda różnie w różnych firmach. Dział robotyki to może być wewnętrzna struktura i utrzymaniem zajmują się developerzy, pracownicy tej firmy. Może być też tak, że developerzy i kontrolerzy pracują w innych firmach. U obecnego klienta, dla którego pracuję, robotyką zajmuje się dział w wewnętrznych strukturach firmy, a utrzymaniem robotów – zewnętrzna firma. Po zakończeniu developmentu robot trafia na środowisko produkcyjne i zanim będzie w pełni funkcjonalny, musi działać w tzw. okresie ‘hypercare’, który trwa 1 miesiąc.  W tym czasie robota dostosowuje się do środowiska produkcyjnego i eliminuje błędy.  Po okresie ‘hypercare’ odpowiedzialność za utrzymanie robota przejmuje zewnętrzna firma.

Oczywiście developer nadal odpowiedzialny jest za utrzymanie w przypadku, jeżeli w przyszłości wystąpią błędy, które nie zostały wykryte w poprzednich etapach wdrażania, oraz dostosowanie robota do wszelkich zmian, które występują w automatyzowanych aplikacjach.

Dziękuję za rozmowę!

 

Przeczytaj także: Machine learning w bankowości – możliwości i wyzwania

Rozmówca:
Przemysław Włodarczyk

RPA Developer w JCommerce. Lubi zmagać się ze skomplikowanymi automatyzacjami, starając się przy tym wykorzystywać wiedzę z różnych dziedzin IT. Oprócz robotyki pasjonat programowania w technologii .NET. Prywatnie ciekawy świata miłośnik jazdy na rowerze, w szczególności turystyki rowerowej.

Dodaj komentarz

Komentarze:

Skontaktuj się z nami

Chcesz dowiedzieć się więcej o naszych usługach? Napisz do nas – odpowiemy na każdą wiadomość.

Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma, w celach handlowych.
Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma, w celach marketingowych.
Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma w celach rekrutacyjnych.
Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma na potrzeby przyszłych rekrutacji.
W związku z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych tj. Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 roku, jak również treścią Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO), informujemy, że: 1. Administratorem danych osobowych jest JCommerce Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach, ul. Ściegiennego 3, 40-114 Katowice (KRS: 00007393418).
2. Powyższe dane osobowe przetwarzane będą przez JCommerce Sp. z o.o. – w zależności od udzielonych przez Panią/Pana zgód (podstawa prawna przetwarzania: art. 6 ust. 1 pkt a) RODO):
• w celach handlowych,
• w celach marketingowych,
• w celach rekrutacyjnych;
• w celach przyszłych rekrutacji.
3. Podanie powyższych danych osobowych nie jest wymogiem ustawowym, umownym lub warunkiem zawarcia umowy. Nie jest Pan/Pani zobowiązany/a do podania powyższych danych osobowych, jednak brak ich podania uniemożliwi realizacje ww. celu.
4. Posiada Pan/ Pani prawo dostępu do treści swoich danych, w tym otrzymania ich kopii i ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie, jeśli została udzielona. Wycofanie zgody nie wpływa jednak na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem; oświadczenie o cofnięciu zgody na przetwarzanie danych osobowych należy złożyć w siedzibie JCommerce Sp. z o.o. lub przesłać na adres mailowy zgody@jcommerce.pl. Cofnięcie zgody na przetwarzanie danych osobowych skutkuje brakiem możliwości realizacji ww. celów przetwarzania;
5. Dane osobowe są udostępniane przez JCommerce Sp. z o.o. upoważnionym pracownikom i osobom współpracującym z JCommerce Sp. z o.o. na podstawie umów cywilnoprawnych, przez których realizowany jest cel przetwarzania;
6. Wszelkie pytania dotyczące ochrony danych osobowych oraz realizacje przysługujących praw, prosimy kierować na adres odo@jcommerce.pl;
7. W zależności od udzielonej zgody, dane osobowe będą przetwarzane przez czas niezbędny do realizacji ww. celów przetwarzania. W przypadku wniesienia sprzeciwu, JCommerce Sp. z o.o. przestanie przetwarzać Pani/Pana dane w ww. celu, chyba że będzie w stanie wykazać, że w stosunku do tych danych istnieją ważne prawnie uzasadnione podstawy, które są nadrzędne wobec Pana/Pani interesów, praw i wolności, lub niezbędne do ewentualnego ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń;
8. Nie przekazujemy Pani/Pana danych poza teren Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz do organizacji międzynarodowych.
9. Pani/Pana dane osobowe nie podlegają zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji, w tym profilowaniu.
10. Ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego gdy uzna Pan/Pani, iż przetwarzanie ww. danych osobowych narusza przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.
Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma, w celach handlowych.
Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma, w celach marketingowych.
Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma w celach rekrutacyjnych.
Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez JCommerce Sp. z o.o. moich danych osobowych (dalej „dane osobowe”), takich jak: imię i nazwisko, adres e-mail, nr telefonu, firma na potrzeby przyszłych rekrutacji.
W związku z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych tj. Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 roku, jak również treścią Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO), informujemy, że: 1. Administratorem danych osobowych jest JCommerce Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach, ul. Ściegiennego 3, 40-114 Katowice (KRS: 00007393418).
2. Powyższe dane osobowe przetwarzane będą przez JCommerce Sp. z o.o. – w zależności od udzielonych przez Panią/Pana zgód (podstawa prawna przetwarzania: art. 6 ust. 1 pkt a) RODO):
• w celach handlowych,
• w celach marketingowych,
• w celach rekrutacyjnych;
• w celach przyszłych rekrutacji.
3. Podanie powyższych danych osobowych nie jest wymogiem ustawowym, umownym lub warunkiem zawarcia umowy. Nie jest Pan/Pani zobowiązany/a do podania powyższych danych osobowych, jednak brak ich podania uniemożliwi realizacje ww. celu.
4. Posiada Pan/ Pani prawo dostępu do treści swoich danych, w tym otrzymania ich kopii i ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie, jeśli została udzielona. Wycofanie zgody nie wpływa jednak na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem; oświadczenie o cofnięciu zgody na przetwarzanie danych osobowych należy złożyć w siedzibie JCommerce Sp. z o.o. lub przesłać na adres mailowy zgody@jcommerce.pl. Cofnięcie zgody na przetwarzanie danych osobowych skutkuje brakiem możliwości realizacji ww. celów przetwarzania;
5. Dane osobowe są udostępniane przez JCommerce Sp. z o.o. upoważnionym pracownikom i osobom współpracującym z JCommerce Sp. z o.o. na podstawie umów cywilnoprawnych, przez których realizowany jest cel przetwarzania;
6. Wszelkie pytania dotyczące ochrony danych osobowych oraz realizacje przysługujących praw, prosimy kierować na adres odo@jcommerce.pl;
7. W zależności od udzielonej zgody, dane osobowe będą przetwarzane przez czas niezbędny do realizacji ww. celów przetwarzania. W przypadku wniesienia sprzeciwu, JCommerce Sp. z o.o. przestanie przetwarzać Pani/Pana dane w ww. celu, chyba że będzie w stanie wykazać, że w stosunku do tych danych istnieją ważne prawnie uzasadnione podstawy, które są nadrzędne wobec Pana/Pani interesów, praw i wolności, lub niezbędne do ewentualnego ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń;
8. Nie przekazujemy Pani/Pana danych poza teren Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz do organizacji międzynarodowych.
9. Pani/Pana dane osobowe nie podlegają zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji, w tym profilowaniu.
10. Ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego gdy uzna Pan/Pani, iż przetwarzanie ww. danych osobowych narusza przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.